Francisco Cristaldo
Forward
Argentina
Câu lạc bộ hiện tại
Chacarita Juniors
Clubhouse
Thông tin chi tiết (Wikipedia)
|
Cộng hòa Paraguay
|
|
|---|---|
Tên bản ngữ
| |
Vị trí của Paraguay (xanh đậm) ở Nam Mỹ (xám) | |
| Tổng quan | |
| Thủ đô và thành phố lớn nhất | Asunción 25°16′N 57°40′T / 25,267°N 57,667°T |
| Ngôn ngữ chính thức | |
| Tôn giáo (2020) |
|
| Tên dân cư | Người Paraguay |
| Chính trị | |
| Chính phủ | Cộng hòa tổng thống chế đơn nhất |
| Pedro Alliana | |
| Antonio Barrios | |
| Basilio Núñez | |
| Raúl Latorre | |
| César Diesel | |
| Lập pháp | Quốc hội |
| Thượng viện | |
• Hạ viện | Hạ viện |
| Lịch sử | |
| Độc lập từ Tây Ban Nha | |
• Tuyên bố | 14 tháng 5 năm 1811 |
• Được công nhận | 25 tháng 11 năm 1842 |
| 20 tháng 6 năm 1992 | |
| Địa lý | |
| Diện tích | |
• Tổng cộng | 406.752 km2 (hạng 59th) 157.048 mi2 |
• Mặt nước (%) | 2.6 |
| Dân số | |
• Ước lượng 2026 | |
• Mật độ | /km2 (hạng 223) 39/mi2 |
| Kinh tế | |
| GDP (PPP) | Ước lượng 2026 |
• Tổng số | |
| GDP (danh nghĩa) | Ước lượng 2026 |
• Tổng số | |
• Bình quân đầu người | |
| Đơn vị tiền tệ | Guaraní Paraguay (PYG) |
| Thông tin khác | |
| Gini? (2023) | trung bình |
| HDI? (2023) | cao · hạng 99 |
| Múi giờ | UTC–03:00 (PYT) |
| Cách ghi ngày tháng | dd/mm/yyyy |
| Giao thông bên | phải |
| Mã điện thoại | +595 |
| Mã ISO 3166 | PY |
| Tên miền Internet | .py |
Paraguay, quốc hiệu là Cộng hòa Paraguay, là một quốc gia nội lục tại Nam Mỹ. Paraguay nằm trên cả hai bờ sông Paraguay, con sông chảy qua trung tâm của đất nước từ bắc xuống nam. Đất nước này giáp với Argentina ở phía nam và tây nam, Brasil ở phía đông và đông bắc và Bolivia ở phía tây bắc. Theo ước tính năm 2023, dân số Paraguay là 7,4 triệu người. Thủ đô và thành phố lớn nhất là Asunción.
Tên gọi
Lịch sử
Thời tiền thuộc địa
Người Guaraní bản địa đã sinh sống ở miền đông Paraguay ít nhất một thiên niên kỷ trước khi người Tây Ban Nha đặt chân tới. Miền tây Paraguay, tức vùng Gran Chaco, là địa bàn của các tộc du mục, nổi bật nhất là các dân tộc Guaycuru. Sông Paraguay gần như là ranh giới phân chia người Guaraní làm nông ở phía đông với các tộc du mục và bán du mục ở vùng Gran Chaco phía tây. Người du mục Mbayá nổi tiếng với truyền thống thượng võ và mãi đến cuối thế kỷ 19 mới bị khuất phục hoàn toàn.
Các bộ tộc bản địa này thuộc về năm ngữ hệ riêng biệt, cũng là cơ sở phân chia các nhóm lớn của họ. Những nhóm nói các ngôn ngữ khác nhau thường tranh giành tài nguyên và lãnh thổ với nhau. Họ lại tiếp tục chia nhỏ thành các bộ tộc theo những ngôn ngữ thuộc các nhánh trong mỗi ngữ hệ. Ngày nay, Paraguay vẫn còn 17 nhóm dân tộc – ngôn ngữ riêng biệt.
Thời thuộc địa
Những người châu Âu đầu tiên đặt chân tới khu vực này là các nhà thám hiểm Tây Ban Nha vào năm 1537. Ngày 15 tháng 8 năm 1537, nhà thám hiểm Juan de Salazar de Espinosa lập nên khu định cư Asunción. Thành phố này về sau trở thành trung tâm của tỉnh thuộc địa Paraguay của Tây Ban Nha.
Vào thế kỷ 18, các phái đoàn và khu định cư của Dòng Tên đã nỗ lực xây dựng một quốc gia tự trị của người bản địa theo đạo Thiên Chúa tại khu vực này của Nam Mỹ. Dòng Tên lập ra các khu truyền giáo (reducción) để tập hợp người Guaraní, vừa nhằm cải đạo họ sang Thiên Chúa giáo, vừa bảo vệ họ khỏi cảnh nô lệ trá hình dưới tay người định cư Tây Ban Nha và các nhóm săn nô lệ Bồ Đào Nha (bandeirantes). Công giáo tại Paraguay cũng chịu ảnh hưởng từ người bản địa, hình thành một tôn giáo dung hợp mang nhiều yếu tố bản xứ. Các khu reducción phát triển thịnh vượng ở miền đông Paraguay trong khoảng 150 năm, cho đến khi Vương triều Tây Ban Nha trục xuất Dòng Tên vào năm 1767. Một phần nguyên nhân khiến Dòng Tên bị đàn áp là việc nhiều hoàng gia châu Âu cáo buộc họ đặt quyền lợi của người bản địa nghèo lên trên lợi ích của đế quốc. Tàn tích của hai khu truyền giáo Dòng Tên từ thế kỷ 18 là La Santísima Trinidad de Paraná và Jesús de Tavarangue đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
Ở miền tây Paraguay, người Guaycuru du mục cùng các tộc du mục khác đã kiên quyết chống lại sự định cư của người Tây Ban Nha và Thiên Chúa giáo từ thế kỷ 16 trở đi. Phần lớn các dân tộc này về sau đã hòa vào cộng đồng người lai (mestizo) trong các thế kỷ 18 và 19.
Độc lập và thời Rodríguez de Francia
Ngày 14 tháng 5 năm 1811, Paraguay lật đổ chính quyền Tây Ban Nha tại địa phương. Nhà độc tài đầu tiên của Paraguay là José Gaspar Rodríguez de Francia, người cai trị đất nước từ năm 1814 cho đến khi qua đời vào năm 1840, gần như cách biệt hoàn toàn với bên ngoài. Ông muốn xây dựng một xã hội không tưởng dựa trên tác phẩm Khế ước xã hội của nhà tư tưởng người Genève Jean-Jacques Rousseau. Rodríguez de Francia còn được biết đến với biệt danh El Supremo ("Đấng Tối cao").
Rodríguez de Francia ban hành luật mới, cắt giảm mạnh quyền lực của Giáo hội Công giáo (khi đó là quốc đạo) và nội các. Ông cấm những người gốc thực dân kết hôn với nhau, chỉ cho phép họ lấy người da đen, người lai mulato hoặc người bản địa, nhằm phá vỡ quyền lực của giới tinh hoa thời thuộc địa và tạo ra một xã hội lai (mestizo). Ông cũng cắt đứt quan hệ giữa Paraguay với phần còn lại của Nam Mỹ. Do Francia hạn chế tự do, năm 1820, Fulgencio Yegros cùng một số lãnh đạo thời độc lập đã lên kế hoạch đảo chính. Francia phát hiện âm mưu và cho xử tử hoặc bỏ tù chung thân những kẻ cầm đầu.
Thời gia tộc López
Sau khi Francia qua đời năm 1840, Paraguay được điều hành bởi nhiều sĩ quan trong một chính quyền quân sự mới, cho đến khi Carlos Antonio López (được cho là cháu của Rodríguez de Francia) lên nắm quyền vào năm 1841. López hiện đại hóa Paraguay và mở cửa đất nước cho thương mại quốc tế. Ông ký hiệp ước không xâm lược với Argentina và chính thức tuyên bố độc lập cho Paraguay vào năm 1842. Sau khi ông mất năm 1862, quyền lực được trao lại cho con trai cả Francisco Solano López.
Chế độ của gia tộc López mang đậm tính tập trung, cứng nhắc trong cả sản xuất lẫn phân phối. Ranh giới giữa khu vực công và tư gần như không tồn tại, và gia tộc López cai trị đất nước như quản lý một điền trang rộng lớn.
Chính phủ kiểm soát toàn bộ hoạt động xuất khẩu. Trà yerba mate và các mặt hàng gỗ quý giúp Paraguay duy trì cán cân thương mại với thế giới bên ngoài. Chính phủ Paraguay theo đuổi chính sách bảo hộ triệt để: không bao giờ vay nợ nước ngoài và đánh thuế cao lên hàng nhập khẩu. Chính sách này giúp xã hội tự cung tự cấp, đồng thời tránh được gánh nợ nần mà Argentina và Brasil phải hứng chịu. Chế độ nô lệ vẫn tồn tại ở Paraguay dù không phổ biến, cho đến năm 1844 mới bị bãi bỏ trong hiến pháp mới.
Năm 1862, Francisco Solano López thay cha làm Tổng thống kiêm nhà độc tài, về cơ bản tiếp tục đường lối chính trị của cha mình. Cả hai đều muốn xây dựng hình ảnh một Paraguay "dân chủ và cộng hòa" trước quốc tế, nhưng trên thực tế, gia tộc cầm quyền gần như nắm trọn mọi mặt đời sống công cộng, kể cả nhà thờ và trường học.
Về quân sự, Carlos Antonio López hiện đại hóa và mở rộng công nghiệp cũng như quân đội, đồng thời củng cố mạnh mẽ hệ thống phòng thủ chiến lược của Paraguay bằng việc xây dựng pháo đài Humaitá. Chính phủ thuê hơn 200 kỹ thuật viên nước ngoài để lắp đặt đường dây điện báo và đường sắt, phục vụ các ngành đang phát triển như thép, dệt may, giấy và mực in, đóng tàu, vũ khí và thuốc súng. Xưởng đúc Ybycuí hoàn thành năm 1850 sản xuất đại bác, súng cối và đạn dược đủ mọi cỡ. Chiến hạm trên sông được đóng tại các xưởng tàu ở Asunción. Nhiều công sự phòng thủ được dựng lên, đặc biệt dọc sông Apa và ở vùng Gran Chaco. Sau khi Carlos Antonio López qua đời, các dự án này tiếp tục được con trai ông là Francisco Solano triển khai.
Về phát triển kinh tế – xã hội, Paraguay khi đó được mệnh danh là "nước cộng hòa tiên tiến nhất Nam Mỹ", đáng chú ý là qua lời của thẩm phán kiêm chính khách người Anh, Ngài Robert Phillimore.
Theo George Thompson, trung tá công binh của quân đội Paraguay trước và trong chiến tranh, chính quyền López nhìn chung là một chính quyền khá tốt đối với Paraguay:
Có lẽ không ở đâu trên thế giới mạng sống và tài sản lại được bảo đảm như trên khắp Paraguay dưới thời ông (Antonio López) trị vì. Tội phạm hầu như không tồn tại, và nếu có thì lập tức bị phát hiện và trừng phạt. Quần chúng nhân dân có lẽ là những người hạnh phúc nhất trên đời. Họ hầu như không phải làm lụng vất vả mới kiếm đủ sinh kế. Mỗi gia đình đều có nhà hoặc túp lều trên mảnh đất của mình. Chỉ trong vài ngày, họ đã trồng đủ thuốc lá, ngô và sắn để dùng [...]. Mỗi túp lều đều có một vườn cam [...] cùng vài con bò, nên gần như quanh năm họ chẳng thiếu thốn gì [...]. Tất nhiên, tầng lớp trên thì sống theo lối châu Âu nhiều hơn...
Chiến tranh Paraguay (1864–1870)
Ngày 12 tháng 10 năm 1864, bất chấp tối hậu thư của Paraguay, Brasil (liên minh với chính phủ Argentina của Tướng Bartolomé Mitre và phái nổi dậy colorado của Uruguay do Tướng Venancio Flores cầm đầu) đã xâm lược Uruguay nhằm lật đổ chính phủ Đảng Blanco, đồng minh của López. Đáp lại, quân Paraguay dưới sự chỉ huy của Thống chế Francisco Solano López tấn công Mato Grosso ngày 15 tháng 12 năm 1864, rồi tuyên chiến với Argentina ngày 23 tháng 3 năm 1865. Ngày 22 tháng 2 năm 1865, chính phủ Blanco sụp đổ và bị thay bằng chính phủ Colorado của Tướng Venancio Flores. Sau đó, ngày 1 tháng 5 năm 1865, Argentina, Đế quốc Brasil và Uruguay ký bí mật Hiệp ước Liên minh Tay ba chống lại chính phủ Paraguay.
Sau một đợt tấn công ngắn vào lãnh thổ Argentina và Brasil, quân Paraguay rút về nước và kháng cự quyết liệt. Sau khi chiếm được Asunción, Liên minh Tay ba dựng lên một chính phủ lâm thời. Ngày 22 tháng 7 năm 1869, Quốc hội bầu ra Hội đồng Quốc gia gồm Carlos Loizaga, Juan Francisco Decoud và Cirilo Antonio Rivarola. Tuy vậy, Solano López vẫn thoát được và tiếp tục chỉ huy chiến tranh du kích. Chiến tranh chỉ thực sự kết thúc khi ông tử trận năm 1870 trong trận Cerro Corá, nơi ông từ chối đầu hàng. Đây vẫn là cuộc xung đột quốc tế đẫm máu nhất trong lịch sử châu Mỹ, và nguyên nhân thực sự của nó cho đến nay vẫn còn gây nhiều tranh cãi.
Paraguay mất từ 25 đến 33% lãnh thổ vào tay Argentina và Brasil, phải trả một khoản nợ chiến tranh khổng lồ và bán đi nhiều tài sản quốc gia để ổn định ngân sách. Hậu quả nặng nề nhất của cuộc chiến là sự sụt giảm dân số thảm khốc. Ít nhất một nửa dân số Paraguay đã thiệt mạng trong cuộc xung đột, và phải mất nhiều thập kỷ đất nước mới phục hồi được con số này. Nói về thảm họa mà người Paraguay phải gánh chịu sau chiến tranh, William D. Rubinstein viết:
"Ước tính thông thường cho rằng trong tổng dân số Paraguay khoảng từ 450.000 đến 900.000 người, chỉ có 220.000 người sống sót sau chiến tranh, trong đó chỉ có 28.000 nam giới trưởng thành."
Trong vụ cướp phá Asunción năm 1869, quân đội Đế quốc Brasil đã đóng gói và chuyển toàn bộ Lưu trữ Quốc gia Paraguay về Rio de Janeiro. Hồ sơ về cuộc chiến của Brasil cho đến nay vẫn được giữ bí mật, khiến việc nghiên cứu lịch sử Paraguay thời thuộc địa và những năm đầu lập quốc gặp nhiều khó khăn.
Thế kỷ 20
Năm 1904, cuộc cách mạng của phái Tự do nổ ra nhằm lật đổ sự cai trị của Đảng Colorado. Thời kỳ cầm quyền của phái Tự do mở ra một giai đoạn bất ổn chính trị sâu sắc. Từ năm 1904 đến 1954, Paraguay có tới 31 đời tổng thống, phần lớn bị phế truất bằng vũ lực. Xung đột giữa các phe phái trong Đảng Tự do cầm quyền đã dẫn đến Nội chiến Paraguay 1922–1923.
Tranh chấp biên giới chưa được giải quyết với Bolivia quanh vùng Chaco cuối cùng bùng nổ thành Chiến tranh Chaco vào đầu thập niên 1930. Sau khi cả hai bên cùng chịu tổn thất nặng nề, Paraguay đánh bại Bolivia và thiết lập chủ quyền trên phần lớn vùng Chaco tranh chấp. Sau chiến tranh, các sĩ quan quân đội lợi dụng sự bất mãn của dân chúng đối với giới chính khách phái Tự do để giành lấy quyền lực. Ngày 17 tháng 2 năm 1936, cuộc Cách mạng Tháng Hai đưa Đại tá Rafael Franco lên nắm quyền. Từ năm 1940 đến 1948, đất nước nằm dưới sự cai trị của Tướng Higinio Morínigo. Sự bất mãn với chế độ của ông dẫn đến Nội chiến Paraguay năm 1947. Sau cuộc nội chiến, Alfredo Stroessner bắt đầu dính líu vào hàng loạt âm mưu, dẫn đến cuộc đảo chính quân sự do ông tiến hành ngày 4 tháng 5 năm 1954.
Thời Stroessner (1954–1989)
Sau một loạt chính phủ bất ổn, năm 1954 chế độ độc tài của Alfredo Stroessner được thiết lập và kéo dài hơn ba thập kỷ, đến tận năm 1989. Dưới thời Stroessner, Paraguay được hiện đại hóa ở mức độ nhất định, nhưng chế độ này cũng gắn liền với các vụ vi phạm nhân quyền tràn lan.
Stroessner và Đảng Colorado cai trị đất nước từ năm 1954 đến 1989. Nhà độc tài đã dẫn dắt một giai đoạn tăng trưởng kinh tế, nhưng để lại hồ sơ tệ hại về nhân quyền và môi trường. Paraguay tích cực tham gia Chiến dịch Condor. Đàn áp chính trị, đe dọa và các đội xử tử là những yếu tố then chốt giúp Stroessner duy trì quyền lực lâu dài. Ông nắm gần như quyền lực tuyệt đối bằng cách để quân đội và Bộ trưởng Nội vụ Edgar Ynsfrán tự do hành động. Ynsfrán bắt đầu quấy rối, khủng bố và sát hại người thân của những ai chống đối chế độ. Stroessner cũng dựa vào các lực lượng dân quân của Đảng Colorado dưới quyền kiểm soát của mình để dập tắt mọi tiếng nói bất đồng trong nước. Ngoài ra, Paraguay dưới thời Stroessner còn trở thành nơi ẩn náu của nhiều tội phạm chiến tranh Quốc xã, trong đó có Josef Mengele, Hans-Ulrich Rudel và Eduard Roschmann. Vì thiện cảm của Stroessner với chủ nghĩa Quốc xã và việc ông che chở các tội phạm chiến tranh, báo chí nước ngoài thường gọi chính quyền của ông là "chế độ Quốc xã của kẻ nghèo".
Lập trường chống cộng mạnh mẽ giúp chế độ Stroessner nhận được sự ủng hộ của Hoa Kỳ, nước có quan hệ quân sự và kinh tế mật thiết với Paraguay. Paraguay là một trong những nước tham gia chủ chốt vào Chiến dịch Condor, một chiến dịch khủng bố nhà nước và an ninh chính thức triển khai từ năm 1975, do chính quyền quân sự của sáu nước Nam Mỹ (Chile, Argentina, Bolivia, Paraguay, Uruguay và Brasil) phối hợp thực hiện với sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ. Dưới thời Stroessner, người Aché bản địa ở các huyện miền đông Paraguay phải hứng chịu những vụ vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, phần lớn vì các tập đoàn Mỹ và châu Âu muốn tiếp cận rừng, mỏ và đồng cỏ của đất nước. Người Aché sống trên những vùng đất bị nhòm ngó và đã kháng cự các nỗ lực di dời của quân đội Paraguay. Chính quyền đáp trả bằng các cuộc thảm sát và ép nhiều người Aché làm nô lệ. Năm 1974, Liên Hợp Quốc cáo buộc Paraguay về tội nô lệ và diệt chủng. Đến cuối thập niên 1970, chỉ còn vài trăm người Aché sống sót. Chế độ Stroessner đã dùng viện trợ của Mỹ để tài trợ cho cuộc diệt chủng này.
Sự chia rẽ trong Đảng Colorado vào thập niên 1980, cùng bối cảnh chung lúc bấy giờ (Stroessner tuổi đã cao, bản chất của chế độ, kinh tế suy thoái và sự cô lập quốc tế), đã thúc đẩy các cuộc biểu tình chống chế độ và tuyên bố của phe đối lập trước tổng tuyển cử năm 1988. Tháng 4 năm 1987, chế độ Stroessner nhượng bộ, cho phép nhân vật đối lập Domingo Laíno trở về Asunción. Laíno đứng ra tổ chức các cuộc biểu tình và hàn gắn mâu thuẫn nội bộ trong đảng đối lập. Phe đối lập không thống nhất được chiến lược chung cho cuộc bầu cử: một số đảng chủ trương tẩy chay, số khác kêu gọi bỏ phiếu trắng. Các đảng tổ chức nhiều cuộc "mít tinh chớp nhoáng" (mítines relámpagos), nhất là ở vùng nông thôn, tập hợp rồi giải tán nhanh chóng trước khi cảnh sát kịp đến. Trước làn sóng hoạt động của phe đối lập, Stroessner lên án liên minh đối lập vì cổ xúy "phá hoại tổng tuyển cử và coi thường pháp luật". Ông dùng cảnh sát quốc gia và lực lượng dân phòng của Đảng Colorado để giải tán các cuộc biểu tình. Nhiều lãnh đạo đối lập bị bỏ tù hoặc sách nhiễu. Hermes Rafael Saguier, một lãnh đạo chủ chốt khác của Đảng Tự do Cấp tiến Chân chính (PLRA), bị giam bốn tháng vào năm 1987 với tội danh kích động nổi loạn. Đầu tháng 2 năm 1988, cảnh sát bắt giữ 200 người dự cuộc họp của Ủy ban Điều phối Quốc gia tại Coronel Oviedo. Rạng sáng ngày bầu cử 14 tháng 2, Laíno cùng một số nhân vật đối lập khác bị bắt và giam giữ 12 tiếng. Chính phủ sau đó tuyên bố Stroessner tái đắc cử với 89% số phiếu.
Stroessner bị lật đổ và giai đoạn sau 1989
Ngày 3 tháng 2 năm 1989, Stroessner bị lật đổ trong cuộc đảo chính quân sự do Tướng Andrés Rodríguez cầm đầu. Trên cương vị tổng thống, Rodríguez tiến hành cải cách chính trị, pháp lý và kinh tế, đồng thời nối lại quan hệ với cộng đồng quốc tế. Phản ánh cơn khát đất đã âm ỉ từ lâu, hàng trăm nông dân nghèo lập tức chiếm hàng nghìn mẫu đất bỏ hoang thuộc về Stroessner và các cộng sự của ông. Đến giữa năm 1990, 19.000 hộ gia đình đã chiếm giữ 138.000 ha đất. Lúc bấy giờ, 2,06 triệu người sống ở nông thôn, chiếm hơn một nửa tổng dân số 4,1 triệu người, và phần lớn trong số họ không có đất.
Hiến pháp tháng 6 năm 1992 thiết lập một hệ thống chính quyền dân chủ và cải thiện đáng kể việc bảo vệ các quyền cơ bản của con người. Tháng 5 năm 1993, ứng viên Đảng Colorado Juan Carlos Wasmosy đắc cử, trở thành tổng thống dân sự đầu tiên của Paraguay sau gần 40 năm, trong cuộc bầu cử được các quan sát viên quốc tế đánh giá là tự do và công bằng.
Với sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ, Tổ chức các quốc gia châu Mỹ và các nước trong khu vực, người dân Paraguay đã bác bỏ âm mưu lật đổ Tổng thống Wasmosy của Tướng Lino Oviedo, khi đó là Tư lệnh Lục quân, vào tháng 4 năm 1996.
Oviedo được Đảng Colorado đề cử tranh cử tổng thống năm 1998. Tuy nhiên, khi Tòa án Tối cao giữ nguyên bản án liên quan đến âm mưu đảo chính năm 1996 vào tháng 4, ông không được phép ra tranh cử và bị tạm giam. Người cùng liên danh của ông là Raúl Cubas trở thành ứng viên của Đảng Colorado và đắc cử vào tháng 5 trong cuộc bầu cử được quan sát viên quốc tế đánh giá là tự do và công bằng. Một trong những việc đầu tiên Cubas làm sau khi nhậm chức vào tháng 8 là giảm án và trả tự do cho Oviedo. Tháng 12 năm 1998, Tòa án Tối cao Paraguay tuyên bố những hành động này là vi hiến. Trong bầu không khí căng thẳng đó, Phó Tổng thống Luis María Argaña, đối thủ lâu năm của Oviedo, bị ám sát ngày 23 tháng 3 năm 1999. Ngay hôm sau, Hạ viện tiến hành luận tội Cubas. Ngày 26 tháng 3, tám sinh viên biểu tình phản đối chính phủ bị sát hại, và dư luận rộng rãi cho rằng thủ phạm là những người ủng hộ Oviedo. Sự việc khiến làn sóng phản đối Cubas dâng cao, buộc ông phải từ chức ngày 28 tháng 3. Cùng ngày, Chủ tịch Thượng viện Luis González Macchi, người chống đối Cubas, tuyên thệ nhậm chức tổng thống một cách êm thấm.
Năm 2003, Nicanor Duarte đắc cử tổng thống.
Fernando Lugo đắc cử
Trước tổng tuyển cử năm 2008, Đảng Colorado được các cuộc thăm dò dư luận đánh giá cao hơn. Ứng viên của đảng là Bộ trưởng Giáo dục Blanca Ovelar, người phụ nữ đầu tiên được một đảng lớn đề cử tranh cử tổng thống trong lịch sử Paraguay. Thế nhưng sau 60 năm Đảng Colorado cầm quyền, cử tri đã chọn Fernando Lugo, một cựu giám mục Công giáo không phải chính khách chuyên nghiệp, được Đảng Tự do Cấp tiến Chân chính, đảng đối lập lớn nhất Paraguay, hậu thuẫn. Lugo là người theo thần học giải phóng. Ông giành chiến thắng mang tính lịch sử trong cuộc bầu cử tổng thống, đánh bại ứng viên của đảng cầm quyền và chấm dứt 61 năm cầm quyền của phái bảo thủ. Lugo giành gần 41% số phiếu, so với gần 31% của Blanca Ovelar. Tổng thống mãn nhiệm Nicanor Duarte Frutos ca ngợi đây là lần đầu tiên trong lịch sử đất nước, một chính phủ chuyển giao quyền lực cho phe đối lập một cách hòa bình và hợp hiến.
Lugo tuyên thệ nhậm chức ngày 15 tháng 8 năm 2008. Chính phủ của ông đặt hai ưu tiên hàng đầu là giảm tham nhũng và bất bình đẳng kinh tế.
Tình trạng bất ổn chính trị sau khi Lugo đắc cử cùng những tranh cãi trong nội các của ông đã giúp Đảng Colorado phần nào lấy lại sự ủng hộ của dư luận. Giữa những tranh chấp đó, doanh nhân Horacio Cartes nổi lên như một nhân vật chính trị mới. Dù bị Cơ quan Phòng chống Ma túy Hoa Kỳ (DEA) cáo buộc nặng nề liên quan đến buôn bán ma túy, ông vẫn không ngừng thu hút thêm người ủng hộ trên chính trường.
Ngày 14 tháng 1 năm 2011, đại hội Đảng Colorado đề cử Horacio Cartes làm ứng viên tổng thống của đảng, dù điều lệ của đảng không cho phép điều này. Ngày 21 tháng 6 năm 2012, Hạ viện, nơi phe đối lập với Lugo chiếm đa số, khởi động thủ tục luận tội Tổng thống. Lugo chỉ có chưa đầy 24 giờ để chuẩn bị và vỏn vẹn hai giờ để tự biện hộ. Việc luận tội nhanh chóng được thông qua, và phiên xét xử tại Thượng viện, cũng do phe đối lập kiểm soát, kết thúc bằng việc phế truất Lugo. Phó Tổng thống Federico Franco lên thay. Các đối thủ quy trách nhiệm cho Lugo về cái chết của 17 người, gồm tám cảnh sát và chín nông dân, trong vụ đụng độ vũ trang nổ ra khi cảnh sát bị nông dân có vũ khí phục kích lúc đang thi hành lệnh cưỡng chế những người chiếm đất trái phép.
Những người ủng hộ Lugo tập trung trước tòa nhà Quốc hội phản đối quyết định mà họ gọi là "cuộc đảo chính vì động cơ chính trị". Việc phế truất Lugo ngày 22 tháng 6 năm 2012 bị UNASUR và nhiều nước láng giềng, nhất là các nước do lãnh đạo cánh tả cầm quyền, coi là một cuộc đảo chính. Tuy nhiên, Tổ chức các quốc gia châu Mỹ, sau khi cử phái đoàn tới Paraguay tìm hiểu, kết luận rằng tiến trình luận tội không phải là đảo chính vì đã được thực hiện đúng theo Hiến pháp Paraguay.
Hiện nay
Từ tháng 8 năm 2013 đến ngày 15 tháng 8 năm 2018, Tổng thống Paraguay là Horacio Cartes. Từ năm 2018 đến 2023, chức vụ này thuộc về Mario Abdo Benítez. Cả hai đều là người của Đảng Colorado bảo thủ. Tổng thống Mario Abdo có quan hệ thân thiết với Tổng thống cánh hữu cực đoan của Brasil Jair Bolsonaro (cầm quyền giai đoạn 2019–2022). Tháng 2 năm 2019, Mario Abdo Benítez đứng cạnh Bolsonaro khi ông này ca ngợi nhà độc tài quân sự Paraguay Alfredo Stroessner là "một người có tầm nhìn".
Tháng 5 năm 2023, Santiago Peña của Đảng Colorado đắc cử tổng thống, kế nhiệm Mario Abdo. Peña tuyên thệ nhậm chức ngày 15 tháng 8 năm 2023. Ngày 6 tháng 11 năm 2026, Peña bị luận tội, phế truất và bị quản thúc tại gia vì bị cáo buộc có vai trò trong việc gây ra một cuộc khủng hoảng ngân hàng. Trước đó, ông đã tìm cách từ chức nhưng không được các nhà lập pháp chấp nhận. Cùng ngày, Phó Tổng thống Pedro Alliana tuyên thệ nhậm chức tổng thống, còn Antonio Barrios trở thành phó tổng thống mới.
Địa lý

Paraguay là quốc gia không giáp biển, nằm ở khu vực Nam Mỹ, Nam và Tây giáp Argentina, Tây Bắc giáp Bolivia và Đông Bắc giáp Brasil. Địa hình tương đối bằng phẳng, vùng thảo nguyên Chaco (2/3 diện tích lãnh thổ) ở phía Tây, khí hậu lục địa khô, dân cư thưa thớt, chăn nuôi trên các đồng cỏ là hoạt động chính trong vùng; vùng lãnh thổ phía Đông gồm vùng cao nguyên thấp và các vùng đồng bằng thuộc lưu vực sông Paraguay và Paraná. Sông Paraguay và sông Alto Paraná là hệ thống đường thủy chính trong nước.
Sông Paraguay chia đất nước thành phần phía đông, thường gọi là Đông Paraguay và được biết đến là vùng Paraná; vùng phía tây, chính thức được gọi là Tây Paraguay và thường được biết đến với tên gọi Chaco. Địa hình Paraguay gồm có các đồng cỏ và đồi rừng ở phía đông và phía tây chủ yếu là các đầm lầy và đồng bằng thấp. Paraguay có khí hậu từ cận nhiệt tới ôn hòa tùy theo độ cao, phần phía đông có lượng mưa lớn và phần cực tây có khí hậu bán khô cằn.
Chính trị
Tổng thống
Phó Tổng thống
Paraguay là một nước cộng hòa dân chủ đại diện, theo chế độ đa đảng và tam quyền phân lập. Quyền hành pháp do Tổng thống nắm giữ, người vừa là nguyên thủ quốc gia vừa là người đứng đầu chính phủ. Quyền lập pháp thuộc về hai viện của Quốc hội. Quyền tư pháp thuộc về các tòa án dân sự và Tòa án Tối cao gồm chín thẩm phán, tất cả đều độc lập với hai nhánh hành pháp và lập pháp.
Kể từ khi cuộc nội chiến năm 1947 kết thúc, chính trường Paraguay nhìn chung do Đảng Colorado bảo thủ chi phối.
Đối ngoại
Paraguay có quan hệ ngoại giao chính thức với Trung Hoa Dân Quốc từ năm 1957.
Quân sự
Lực lượng vũ trang Paraguay gồm lục quân, hải quân (bao gồm cả không quân hải quân và thủy quân lục chiến) và không quân. Theo Hiến pháp Paraguay, Tổng thống là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.
Paraguay áp dụng chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc. Mọi nam giới 18 tuổi, cùng nam giới 17 tuổi sẽ tròn 18 tuổi trong năm đó, đều phải thực hiện một năm tại ngũ. Hiến pháp cho phép từ chối nhập ngũ vì lý do lương tâm, và quyền này được quy định trong Luật số 4013/2010.
Paraguay hợp tác với Argentina, Brasil và Hoa Kỳ trong các nỗ lực chống khủng bố và chống ma túy trong khu vực. Tháng 7 năm 2005, lực lượng đặc nhiệm Hoa Kỳ bắt đầu có mặt tại căn cứ không quân Mariscal Estigarribia của Paraguay để hỗ trợ các hoạt động huấn luyện chung và nhân đạo. Năm 2019, Asunción đăng cai cuộc họp đầu tiên của Cơ chế An ninh Khu vực (RSM), diễn đàn thúc đẩy hợp tác giữa Paraguay, Argentina, Brasil và Hoa Kỳ trong việc đối phó với tội phạm xuyên quốc gia và khủng bố ở khu vực "Tam biên".
Theo Chỉ số Hòa bình Toàn cầu năm 2024, Paraguay đứng thứ 73 trong số các quốc gia hòa bình nhất thế giới.
Phân cấp hành chính
Paraguay gồm 17 tỉnh (departamento) và một quận thủ đô (distrito capital). Lãnh thổ nước này còn được chia thành hai vùng: Vùng Tây hay Chaco, gồm các tỉnh Boquerón, Alto Paraguay và Presidente Hayes, và Vùng Đông, gồm các tỉnh còn lại cùng quận thủ đô.
Dưới đây là danh sách các tỉnh, kèm thủ phủ, dân số, diện tích và số huyện của từng tỉnh:
| ISO 3166-2:PY | Tỉnh | Thủ phủ | Dân số (điều tra 2022) | Diện tích (km²) | Số huyện |
|---|---|---|---|---|---|
| ASU | Quận Thủ đô | Asunción | 462.241 | 117 | 1 |
| 1 | Concepción | Concepción | 206.181 | 18.057 | 14 |
| 2 | San Pedro | San Pedro | 355.175 | 20.007 | 23 |
| 3 | Cordillera | Caacupé | 268.037 | 4.953 | 20 |
| 4 | Guairá | Villarrica | 179.555 | 3.991 | 18 |
| 5 | Caaguazú | Coronel Oviedo | 431.519 | 11.479 | 22 |
| 6 | Caazapá | Caazapá | 139.479 | 9.503 | 11 |
| 7 | Itapúa | Encarnación | 449.642 | 16.536 | 30 |
| 8 | Misiones | San Juan Bautista | 111.142 | 9.568 | 10 |
| 9 | Paraguarí | Paraguarí | 200.472 | 8.710 | 18 |
| 10 | Alto Paraná | Ciudad del Este | 763.702 | 14.898 | 22 |
| 11 | Central | Areguá | 1.883.927 | 2.665 | 19 |
| 12 | Ñeembucú | Pilar | 76.719 | 12.155 | 16 |
| 13 | Amambay | Pedro Juan Caballero | 179.412 | 12.935 | 6 |
| 14 | Canindeyú | Salto del Guairá | 191.114 | 14.677 | 16 |
| 15 | Presidente Hayes | Villa Hayes | 123.313 | 72.917 | 10 |
| 16 | Alto Paraguay | Fuerte Olimpo | 17.195 | 82.394 | 4 |
| 17 | Boquerón | Filadelfia | 71.078 | 91.676 | 4 |
| – | Paraguay | Asunción | 6.109.903 | 406.796 | 273 |
Kinh tế
Trong nhiều năm, hình ảnh Paraguay gắn liền với nạn buôn lậu hàng điện tử, vũ khí và ma túy. Tuy nhiên, bức tranh này bắt đầu thay đổi từ thập niên 2000, khi các ngành kinh doanh hợp pháp như sản xuất đậu tương, ngô và thịt bò phát triển mạnh. Theo số liệu của Ngân hàng Trung ương Paraguay (BCP), năm 2006, hàng xuất khẩu theo hình thức thương mại tam giác (Trung Quốc – Paraguay – Brasil), vốn phần lớn bị Brasil coi là buôn lậu và gian lận, chiếm tới 22% GDP. Đến năm 2016, tỷ lệ này giảm xuống còn 12%. Nhờ nguồn thu thuế tăng lên từ lao động chính thức, Paraguay đã có điều kiện cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng vốn rất yếu kém.
Paraguay theo đuổi chính sách phát triển kinh tế dựa vào xuất khẩu và vẫn phụ thuộc nhiều vào thị trường Brasil. Hoạt động thương mại tam giác về bản chất là xuất khẩu hàng hóa có nguồn gốc từ Trung Quốc, chủ yếu sang Brasil. Điện xuất khẩu phần lớn là thủy điện dư thừa từ Nhà máy Itaipú, mà Brasil là khách hàng lớn nhất. Các nhà máy maquila, phần lớn do nhà đầu tư Brasil rót vốn, cũng tiêu thụ sản phẩm chủ yếu tại Brasil. Như vậy, cả ba trụ cột trong chiến lược phát triển của Paraguay đều mang đặc điểm nổi bật là tái xuất khẩu. Riêng nông sản thì là hàng xuất khẩu có nguồn gốc từ chính Paraguay.
Trong thập niên 2010, nền kinh tế phần lớn dựa vào sản xuất đậu tương tăng trưởng bình quân 4% mỗi năm. Tuy vậy, tăng trưởng không giúp giảm nghèo: theo số liệu chính thức, năm 2018 tỷ lệ nghèo vẫn ở mức hơn 26% dân số. Theo The New York Times, Paraguay là "một trong những nước Mỹ Latinh có khoảng cách giàu nghèo nới rộng nhiều nhất trong những năm gần đây". Ở nông thôn, 85% diện tích đất nông nghiệp nằm trong tay 2,6% chủ đất. Bên cạnh đó, nhiều người gốc bản địa đã bị đuổi khỏi đất đai của họ để nhường chỗ cho các công ty đậu tương.
Thị trường xuất khẩu đậu tương phần lớn do các tập đoàn đa quốc gia như Cargill, Archer Daniels Midland và Bunge chi phối, nên chỉ một số ít người Paraguay được hưởng lợi. Các công ty xuất khẩu và chủ đất đóng rất ít thuế. Một nghiên cứu của Ủy ban Kinh tế Mỹ Latinh và Caribe (ECLAC), cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc, công bố năm 2018 cho thấy Paraguay là một trong những nước mà doanh nghiệp đóng góp ít nhất vào ngân sách nhà nước.
Thuốc trừ sâu và các loại hóa chất khác được sử dụng tràn lan trên các cánh đồng đậu tương. Các công ty không tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, và hóa chất nông nghiệp gây ô nhiễm môi trường. Năm 2019, Ủy ban Nhân quyền Liên Hợp Quốc ra phán quyết yêu cầu Paraguay điều tra việc phun hóa chất nông nghiệp trên diện rộng gây ngộ độc cho người dân. Tuy nhiên, tình hình vẫn chưa được cải thiện. Nhà xã hội học Tomás Palau nhận định: "Tình trạng tham nhũng chính trị nghiêm trọng, thể chế cực kỳ yếu ớt, xã hội dễ tổn thương, quyền lực tuyệt đối của lợi ích kinh tế trong các quyết sách chính trị, cùng vị trí ở trung tâm địa lý của khu vực Nón phía Nam và nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, đã biến Paraguay thành mục tiêu hấp dẫn đối với các lợi ích địa chính trị đế quốc." Học giả José Luis Insfrán cũng cho rằng giới chính khách nước này "được các doanh nghiệp lớn trợ cấp, và chính họ là người thực thi các chính sách".
Năm 2005, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết chưa đến 10% người lao động Paraguay tham gia hệ thống lương hưu, trong đó 95% do hai cơ quan quản lý. Cả hai đều vận hành theo cơ chế thu – chi trực tiếp từ đóng góp của người lao động. Viện An sinh Xã hội (Instituto de Previsión Social) dành cho người lao động khu vực tư nhân, còn quỹ caja fiscal dành cho công chức (gồm giảng viên đại học, giáo viên, nhân viên tư pháp, sĩ quan quân đội và cảnh sát) cùng các cựu binh Chiến tranh Chaco hoặc con cháu của họ.

Nền kinh tế thị trường của Paraguay nổi bật với khu vực phi chính thức lớn, gồm hoạt động tái xuất hàng tiêu dùng nhập khẩu sang các nước láng giềng cùng hàng nghìn doanh nghiệp siêu nhỏ và người bán hàng rong ở đô thị. Dù vậy, trong 10 năm qua, nền kinh tế Paraguay đã đa dạng hóa mạnh mẽ, dẫn đầu là các ngành năng lượng, phụ tùng ô tô và may mặc.
Các khu đô thị quan trọng nhất của Paraguay nằm dọc biên giới với Argentina, gồm Asunción, Alberdi, Encarnación, Pilar và Ciudad del Este. Ciudad del Este là khu thương mại tự do lớn thứ ba thế giới, chỉ sau Miami và Hồng Kông. Phần lớn dân số, nhất là ở nông thôn, sống bằng nghề nông, thường chỉ ở mức tự cung tự cấp. Do khu vực phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn, rất khó có được số liệu kinh tế chính xác. Từ năm 2003 đến 2013, kinh tế Paraguay tăng trưởng nhanh nhờ nhu cầu hàng hóa thế giới tăng cao, giá cả thuận lợi và thời tiết ủng hộ, giúp đẩy mạnh xuất khẩu nông sản và nguyên liệu.
Năm 2012, chính phủ Paraguay áp dụng cơ chế Quỹ Hội tụ Cơ cấu của MERCOSUR (FOCEM) nhằm kích thích kinh tế và tạo việc làm thông qua hợp tác với Brasil và Argentina. Quan hệ đối tác kinh tế với nước láng giềng Bolivia cũng ngày càng được đẩy mạnh.
Ngân hàng Trung ương Paraguay là cơ quan quản lý tiền tệ cao nhất, đồng thời điều hành lĩnh vực tài chính và kinh tế của đất nước. Trụ sở ngân hàng đặt tại khu Carmelitas ở Asunción.
Nông nghiệp
Paraguay là nước sản xuất đậu tương lớn thứ sáu thế giới, sản xuất cỏ ngọt (stevia) lớn thứ hai và xuất khẩu thịt bò lớn thứ chín thế giới.
Năm 2018, ngoài đậu tương, Paraguay còn sản xuất lượng lớn ngô và mía, đứng thứ 21 thế giới về sản lượng. Các loại cây trồng quan trọng khác gồm sắn, lúa gạo, lúa mì, cam, yerba mate và cao lương. Về chăn nuôi, năm 2020 Paraguay sản xuất 481 nghìn tấn thịt bò, đứng thứ 26 thế giới.
Nghề trồng đậu tương phần lớn do người Brasil du nhập. Năm 2019, gần 70% người trồng đậu tương và lúa gạo ở Paraguay là người Brasil hoặc con cháu người Brasil (còn gọi là brasiguaio). Những nông dân Brasil đầu tiên bắt đầu đến Paraguay từ thập niên 1980, gây xáo trộn xã hội kéo dài đến tận ngày nay. Vào thời điểm trước làn sóng di cư này, phần lớn đất đai ở Paraguay chưa được canh tác.
Hơn 80% diện tích đất canh tác nằm trong tay 2,6% chủ đất. Dưới chế độ độc tài Alfredo Stroessner (1954–1989), gần 8 triệu ha đất đã được cấp trái luật ruộng đất cho những người ủng hộ chế độ, và từ đó đến nay nhà nước vẫn chưa làm gì để xác định những người hưởng lợi bất chính. Trong số các chủ đất này có tướng lĩnh, doanh nhân, chính khách, các cựu tổng thống, nhà độc tài Nicaragua Anastasio Somoza Debayle, và thậm chí cả Đảng Colorado cầm quyền. Hơn 130 thủ lĩnh nông dân đã bị ám sát kể từ khi Stroessner sụp đổ năm 1989.
Có rất nhiều cách để thâu tóm đất đai ở Paraguay. Theo nhà kinh tế học Luis Rojas, cách phổ biến nhất là mua lại đất của nông hộ nhỏ: "Người nông dân được trả một khoản tiền mà cả đời họ chưa từng thấy. Họ tưởng đó là cả một gia tài, bỏ lên thành phố, tiêu sạch trong ba bốn tháng rồi làm phình thêm những vành đai nghèo đói, vì chẳng có việc làm." Tổ chức Oxfam ước tính trong mười năm đã có 900.000 người bị đẩy khỏi nông thôn, tức gần một phần bảy dân số. Đám đông nông dân mất đất này đang khiến các vành đai nghèo quanh thủ đô Asunción ngày càng phình to.
Công nghiệp và chế tạo
Theo danh sách Ngân hàng Thế giới công bố hằng năm dựa trên tổng giá trị sản xuất, năm 2019 ngành công nghiệp Paraguay có giá trị lớn thứ 79 thế giới (6,9 tỷ USD). Năm 2018, Paraguay là nước sản xuất dầu đậu nành lớn thứ bảy thế giới.
Ngành khai khoáng đóng góp khoảng 25% GDP và sử dụng khoảng 31% lực lượng lao động của Paraguay. Xi măng, quặng sắt và thép là những sản phẩm phổ biến trong khu vực công nghiệp. Ngành công nghiệp còn tăng trưởng mạnh nhờ mô hình maquila, với các khu liên hợp công nghiệp lớn tập trung ở miền đông. Paraguay đưa ra nhiều ưu đãi để thu hút doanh nghiệp, trong đó có "Luật Maquila", cho phép các công ty chuyển cơ sở sản xuất sang Paraguay được hưởng mức thuế tối thiểu.
Trong ngành dược phẩm, các công ty Paraguay đáp ứng khoảng 70% nhu cầu trong nước và đã bắt đầu xuất khẩu thuốc, dần thay thế các nhà cung cấp nước ngoài.
Năm 2003, ngành chế tạo chiếm 13,6% GDP, còn năm 2000 ngành này sử dụng khoảng 11% lực lượng lao động. Lĩnh vực chế tạo chủ lực của Paraguay là thực phẩm và đồ uống. Các sản phẩm gỗ, giấy, da thuộc và lông thú, cùng khoáng sản phi kim loại cũng đóng góp vào sản lượng chế tạo. GDP ngành chế tạo tăng trưởng đều đặn 1,2% mỗi năm trong thập niên 1990, tạo nền tảng cho giai đoạn 2002–2003, khi tốc độ tăng trưởng hằng năm lên 2,5%. Sản xuất dầu ăn, hàng may mặc, đường hữu cơ, chế biến thịt và thép cũng tăng trưởng rõ rệt. Năm 2025, Paraguay xếp thứ 103 trên Chỉ số Đổi mới Toàn cầu.
Vấn đề xã hội của người bản địa
Tỷ lệ biết chữ của người bản địa Paraguay rất thấp. Theo điều tra dân số năm 2002, tỷ lệ này chỉ là 7,1%, so với 51% của toàn bộ dân số.
Tính đến năm 2002, chỉ 2,5% người bản địa được tiếp cận nước sạch và chỉ 9,5% có điện.
Theo báo cáo chính thức của Viện Thống kê Quốc gia (INE), khả năng tiếp cận điện, nước sạch và dịch vụ thu gom rác đã được cải thiện so với số liệu năm 2012. Tỷ lệ hộ gia đình bản địa có điện tăng từ 31,2% lên 66,7%. Tỷ lệ được cấp nước máy tăng từ 15,1% lên 25,3%, còn tỷ lệ được thu gom rác tăng từ 5,2% lên 6,4%. Tuy vậy, một số thủ lĩnh cộng đồng bản địa đã lên án sự phân biệt đối xử của hệ thống giáo dục đối với các trường học của người bản địa. Một cuộc điều tra năm 2017 cho thấy "tỷ lệ người bản địa sống trong nghèo đói năm 2017 là 66,2%, gần gấp ba mức trung bình cả nước".
Giao thông

Theo số liệu chính thức của Bộ Công chính và Truyền thông Paraguay (MOPC), năm 2019 cả nước có tổng cộng 78.850 km đường bộ, trong đó 10.372 km được trải nhựa. Một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất trong lịch sử Paraguay gần đây là Hành lang Lưỡng Đại dương, tuyến đường chạy ngang miền bắc Paraguay, nối Brasil với Argentina và thông ra cả các cảng miền bắc Chile lẫn các cảng của Brasil. Công trình sẽ mở ra tuyến đường mới để xuất khẩu hàng hóa sang châu Á, đồng thời giúp phát triển vùng Chaco vốn biệt lập của Paraguay.
Tháng 2 năm 2022, Paraguay khánh thành 275 km của tuyến đường (khoảng một nửa chiều dài), nối Carmelo Peralta (tỉnh Alto Paraguay) ở biên giới với Brasil tới Loma Plata (tỉnh Boquerón) ở trung tâm đất nước. Paraguay cũng đang xây dựng tuyến đường đôi đầu tiên của nước này: 149 km trên Quốc lộ 2, nối thủ đô Asunción với Ciudad del Este ở biên giới với Brasil (tuyến đường này cũng nối tới cảng Paranaguá). Tính đến tháng 1 năm 2022, gần 100 km đã được mở rộng thành đường đôi.
Hệ thống đường thủy Paraguay – Paraná là tuyến đường thủy tự nhiên chảy theo hướng bắc – nam, với mạng lưới thông thuyền dài 1.600 km, giúp khu vực này tiếp cận trực tiếp với đại dương. Vì vậy, vận tải đường sông đóng vai trò quan trọng và phát triển rộng khắp, phần lớn lưu lượng tàu thương mại đổ về cảng Buenos Aires. Asunción là một trong những cảng chính của Paraguay.
Sân bay Asunción là điểm dừng chân quan trọng của các hãng hàng không quốc tế, còn Sân bay quốc tế Guaraní là trung tâm vận chuyển hàng hóa hàng không quốc tế quan trọng.
Năng lượng

Khoảng 76% tổng nguồn cung năng lượng của Paraguay đến từ năng lượng tái tạo (40% thủy điện và 36% sinh khối), 24% còn lại từ các sản phẩm dầu mỏ. 60% nguồn cung được tiêu thụ trong nước. Trong phần năng lượng xuất khẩu, điện chiếm 97,1% và sinh khối chiếm 2,9%.
Phần lớn điện năng của Paraguay được sản xuất từ thủy điện, giúp nước này có nguồn điện thuộc loại sạch nhất thế giới. Năm 2016, Paraguay có công suất lắp đặt 8.110 MW, sản xuất 63 tỷ kWh mỗi năm, trong khi tiêu thụ trong nước chỉ 15 tỷ kWh. Phần dư thừa được bán cho Brasil, Argentina và Uruguay, đưa Paraguay trở thành nước xuất khẩu điện lớn nhất thế giới. Sản lượng này đến từ hai dự án thủy điện lớn dọc biên giới, trong đó có đập Itaipú, nhà máy phát điện lớn thứ hai thế giới.
Nhân khẩu

Dân cư Paraguay phân bố không đồng đều. Phần lớn người dân sống ở miền đông, gần thủ đô Asunción, thành phố lớn nhất cả nước và là nơi tập trung 10% dân số. Vùng Gran Chaco, gồm các tỉnh Alto Paraguay, Boquerón và Presidente Hayes, chiếm khoảng 60% lãnh thổ nhưng chỉ có chưa đến 4% dân số. Khoảng 63% người Paraguay sống ở đô thị, khiến Paraguay trở thành một trong những nước có tỷ lệ đô thị hóa thấp nhất Nam Mỹ.
Trong phần lớn lịch sử, Paraguay là điểm đến của người nhập cư nhờ mật độ dân số thấp, nhất là sau khi dân số sụt giảm thảm khốc vì Chiến tranh Paraguay. Người nhập cư đến từ nhiều nơi: Ý, Đức, Tây Ban Nha, Anh, Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc, các nước Ả Rập, Nhật Bản, Ukraina, Ba Lan, cộng đồng Do Thái, Brasil, Bolivia, Hoa Kỳ, Colombia, México, Venezuela, Chile, Đài Loan, Peru, các nước châu Á khác, Uruguay, và đông nhất là Argentina. Cùng với cộng đồng người Argentina gốc Đức, người Paraguay gốc Đức là một trong những cộng đồng người Đức nổi bật và đang phát triển nhất Nam Mỹ, với khoảng 25.000 tín đồ Mennonite nói tiếng Đức sinh sống ở vùng Chaco. Những người định cư Đức đã lập nên nhiều thị trấn như Hohenau, Filadelfia, Neuland, Obligado và Nueva Germania. Một số trang web cổ vũ người Đức nhập cư sang Paraguay cho rằng 5–7% dân số có tổ tiên là người Đức, trong đó có 150.000 người gốc Brasil – Đức. Tương tự, trong thập niên 1920–1930, Paraguay đón nhiều làn sóng người nhập cư gốc Slav đến định cư ở Asunción và miền nam (các tỉnh Itapúa, Misiones và Ñeembucú), nhất là ở các thị trấn Fram, Coronel Bogado, Encarnación, San Juan del Paraná, San Ignacio và Pilar. Paraguay cũng là nơi trú ẩn của những cộng đồng bị đàn áp vì đức tin, chẳng hạn cộng đồng Bruderhof vốn bị buộc phải rời nước Anh năm 1941 vì theo chủ nghĩa hòa bình. Nhiều cộng đồng trong số này vẫn giữ gìn ngôn ngữ và văn hóa riêng, đặc biệt là người Brasil, một trong những nhóm nhập cư đông đảo nhất. Nhiều người Paraguay gốc Brasil có tổ tiên là người Đức, Ý và Ba Lan. Ước tính Paraguay có khoảng 8.000 người gốc Phi, chiếm 0,13% dân số.

Paraguay không có số liệu chính thức về thành phần dân tộc, vì Cục Thống kê, Điều tra và Tổng điều tra Paraguay không hỏi về chủng tộc và sắc tộc trong các cuộc điều tra dân số, dù vẫn thu thập thông tin về người bản địa. Theo điều tra dân số năm 2022, người bản địa chiếm 2,3% tổng dân số Paraguay.
Theo truyền thống, phần lớn dân cư Paraguay được coi là người lai (mestizo). Theo điều tra dân số năm 2022, Paraguay có 6.109.944 người, trong đó 95% là người lai hoặc người da trắng, 5% còn lại được xếp vào nhóm "khác", gồm thành viên của 17 nhóm dân tộc – ngôn ngữ bản địa riêng biệt.
Các thành phố lớn nhất
| Hạng | Thành phố | Tỉnh | Dân số |
|---|---|---|---|
| 1 | Asunción | Quận Thủ đô | 462.241 |
| 2 | Ciudad del Este | Alto Paraná | 325.819 |
| 3 | Luque | Central | 259.705 |
| 4 | Capiatá | Central | 236.999 |
| 5 | San Lorenzo | Central | 225.295 |
| 6 | Limpio | Central | 139.652 |
| 7 | Pedro Juan Caballero | Amambay | 127.437 |
| 8 | Lambaré | Central | 127.150 |
| 9 | Ñemby | Central | 116.383 |
| 10 | Fernando de la Mora | Central | 110.255 |
| 11 | Encarnación | Itapúa | 106.842 |
| 12 | Coronel Oviedo | Caaguazú | 98.323 |
| 13 | Caaguazú | Caaguazú | 98.200 |
| 14 | Itauguá | Central | 93.213 |
| 15 | Presidente Franco | Alto Paraná | 88.744 |
| 16 | Mariano Roque Alonso | Central | 85.133 |
| 17 | Hernandarias | Alto Paraná | 83.285 |
| 18 | Minga Guazú | Alto Paraná | 81.072 |
| 19 | Concepción | Concepción | 73.360 |
| 20 | Villa Elisa | Central | 71.383 |
Ngôn ngữ
Tiếng Tây Ban Nha và tiếng Guaraní là hai ngôn ngữ chính ở Paraguay, cả hai đều có địa vị chính thức. Tiếng Guaraní là dấu ấn đáng chú ý của nền văn hóa Guaraní bản địa còn tồn tại ở Paraguay, và là một trong những ngôn ngữ bản địa cuối cùng ở Nam Mỹ vẫn được sử dụng phổ biến trên phạm vi cả nước. Năm 2015, khoảng 87% dân số nói tiếng Tây Ban Nha, trong khi hơn 90%, tức hơn 5,8 triệu người, nói tiếng Guaraní. Ở nông thôn, 52% người dân nói thạo cả tiếng Guaraní lẫn tiếng Tây Ban Nha. Dù tiếng Guaraní vẫn được sử dụng rộng rãi, tiếng Tây Ban Nha, với vai trò ngôn ngữ chung của Nam Mỹ, thường được ưu tiên trong chính quyền, kinh doanh, truyền thông và giáo dục.
Tiếng Bồ Đào Nha là ngôn ngữ được sử dụng nhiều thứ ba, với 10% dân số, chủ yếu ở các tỉnh giáp Brasil. Người nói tiếng Bồ Đào Nha chủ yếu là những người được gọi là "brasiguayo", tức người Brasil hoặc con cháu của họ đã vượt biên giới sang phía tây từ thập niên 1970 để tìm đất giá rẻ.
Paraguay còn có khoảng 19 ngôn ngữ bản địa khác, nhiều thứ tiếng trong số đó đang đứng trước nguy cơ biến mất. Các ngôn ngữ như Guana, Ayoreo và Ishir (Chamacoco) được xếp vào nhóm ngôn ngữ bị đe dọa.
Paraguay xếp hạng khá tốt trên Chỉ số Thông thạo Tiếng Anh EF, nằm trong top 50 và là nước thông thạo tiếng Anh thứ ba Nam Mỹ, sau Argentina và Uruguay.
Tôn giáo

Tôn giáo tại Paraguay (2013)
Kitô giáo, đặc biệt là Công giáo, là tôn giáo chiếm ưu thế ở Paraguay. Theo điều tra dân số năm 2002, 89,9% dân số theo Công giáo, 6,2% theo Tin Lành Phúc Âm, 1,1% theo các giáo phái Kitô giáo khác và 0,6% theo tín ngưỡng bản địa. Báo cáo về tự do tôn giáo của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nêu tên các nhóm tôn giáo lớn gồm Công giáo, Tin Lành Phúc Âm, Tin Lành chính dòng, Do Thái giáo (Chính thống, Bảo thủ và Cải cách), Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô và Đức tin Baháʼí. Báo cáo cũng đề cập đến một cộng đồng Hồi giáo lớn ở Alto Paraná, hình thành từ làn sóng nhập cư từ Trung Đông, nhất là từ Liban, và một cộng đồng Mennonite nổi bật ở Boquerón.
Công giáo
Công giáo từ lâu đã là tôn giáo quan trọng nhất Paraguay, Tòa Giám mục Asuncion đã được thiết lập vào năm 1547. Phần lớn các quan chức chính phủ là người Công giáo và một số lễ hội Công giáo là ngày nghỉ lễ (Thứ năm Tuần Thánh, Thứ sáu Tuần Thánh, Lễ Đức Mẹ Mân côi, Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm và Giáng sinh.
Nhiều người đánh dấu ngày lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm bằng một cuộc hành hương đến Caacupé. Vương cung thánh đường Caccupe chứa một bức tượng Đức Mẹ được cho là đã làm nhiều phép lạ. Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến viếng thăm Caacupe trong năm 1987.
Bahá'í
Đức tin Bahá'í ở Paraguay được Abdu'l-Baha truyền đến vào năm 1916. Bà Maria Casati là người Paraguay đầu tiên tham gia tôn giáo này vào năm 1939 khi sống ở Buenos Aires. Các nhà tiên phong đầu tiên định cư ở Paraguay là Elizabeth Cheney cuối năm 1940 và Hội đồng Tinh thần tôn giáo Bahá'í Paraguay được thành lập vào năm 1944. Các ước tính gần đây cho biết đức tin Baha'is có khoảng 5.500 hoặc 13.000 tín đồ, mặc dù Tổng điều tra dân số của nhà nước không đề cập đến đạo Baha'is.
Hồi giáo
Điều tra dân số năm 1992 ghi nhận 872 người Hồi giáo ở Paraguay, 486 người trong số đó sống ở Alto Parana, thủ phủ Ciudad del Este. Ngoài ra còn có các cộng đồng Hồi giáo ở Asunción và Itapua (thủ phủ của bang Encarnación). Như cộng đồng Hồi giáo khác ở châu Mỹ La tinh, nhiều người trong số này là hậu duệ của những người nhập cư đến từ Syria và Liban, một số từ Bangladesh và Pakistan.
Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô
Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô tuyên bố có hơn 70.000 thành viên ở Paraguay. Có 147 cộng đoàn của Giáo hội này ở Paraguay.
Các vấn đề xã hội
Vài ước tính khác nhau cho rằng 30-50% dân số Paraguay là người nghèo. Tại các khu vực nông thôn, 41,2% dân số thiếu thu nhập để bảo đảm bữa ăn cần thiết, trong khi tỷ lệ này tại đô thị là 27,6%. Nhóm 10% những người giáu nhất chiếm 43,8% thu nhập quốc gia trong khi 10% người nghèo nhất chỉ chiếm 0,5%. Sự suy thoái kinh tế đã làm cho bất bình đẳng thu nhập trở nên tồi tệ hơn, nhất là các khu vực nông thôn. Tương tự như vây, tập trung đất đai tại các vùng nông thôn Paraguay có tỷ lệ cao nhất thế giới: 10% dân số kiểm soát 66% tổng đất đai trong khi 30% dân cư nông thôn không có đất sản xuất. Bất bình đẳng này là nguyên nhân gây ra các vụ xung đột giữa những người không có đất và chủ đất.
Giáo dục
Tính đến năm 2026, tỷ lệ biết chữ ở Paraguay là khoảng 94,8% ở nam giới và 93,18% ở nữ giới. Theo Chỉ số Phát triển Giáo dục năm 2008 của UNESCO, 87,7% người Paraguay học hết lớp năm. Tỷ lệ biết chữ không chênh lệch nhiều giữa hai giới. Một nghiên cứu gần đây hơn cho thấy tỷ lệ trẻ em từ 6 đến 12 tuổi đi học tiểu học vào khoảng 98%. Giáo dục tiểu học được miễn phí, bắt buộc và kéo dài chín năm. Giáo dục trung học kéo dài ba năm.
Tính đến năm 2026, Paraguay có 59 trường đại học được Hội đồng Giáo dục Đại học Quốc gia (CONES) công nhận. Các trường đại học chính, đều nằm ở thủ đô, gồm:
- Đại học Quốc gia Asunción (công lập, thành lập năm 1889)
- Đại học Tự trị Asunción (tư thục, thành lập năm 1979)
- Đại học Công giáo Nuestra Señora de la Asunción (tư thục, do Giáo hội điều hành)
- Đại học Americana (tư thục)
- Đại học del Pacífico (tư thục, thành lập năm 1991)
Tỷ lệ nhập học tiểu học đúng tuổi đạt 88% vào năm 2005. Tính đến năm 2024, chi tiêu công cho giáo dục chiếm khoảng 3,53% GDP, tương đương 16,83% tổng chi tiêu công của Paraguay.
Y tế

Tính đến năm 2024, tuổi thọ trung bình ở Paraguay là 73,4 năm. Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh năm 2023 là 15 trên 1.000 ca sinh. Tỷ lệ tử vong mẹ trong giai đoạn 2014–2021 là 84 trên 100.000 ca sinh sống.
Ngân hàng Thế giới đã giúp chính phủ Paraguay giảm tỷ lệ tử vong ở bà mẹ và trẻ sơ sinh. Dự án Bảo hiểm Y tế Cơ bản cho Bà mẹ và Trẻ em nhằm góp phần giảm tỷ lệ tử vong bằng cách tăng cường việc phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và trẻ em dưới sáu tuổi ở một số khu vực sử dụng các dịch vụ cứu sống thiết yếu trong Chương trình Bảo hiểm Y tế Cơ bản cho Bà mẹ và Trẻ em (MCBI). Để đạt mục tiêu này, dự án còn hướng đến nâng cao chất lượng và hiệu quả của mạng lưới dịch vụ y tế tại một số khu vực, đồng thời tăng cường năng lực quản lý của Bộ Y tế Công cộng và Phúc lợi Xã hội.
Năm 2023, chi tiêu công cho y tế ở Paraguay chiếm 21,57% tổng chi tiêu công, tương đương 4,63% GDP.
Văn hóa

Di sản văn hóa của Paraguay bắt nguồn từ quá trình hôn phối rộng rãi giữa những người đàn ông Tây Ban Nha đến định cư đầu tiên với những người phụ nữ Guaraní bản địa. Tuy nhiên, giới sử học hiện đại cho rằng quá trình này phần lớn diễn ra dưới sự cưỡng ép về tình dục và kinh tế chứ không phải những cuộc kết hợp tự nguyện, xuất phát từ các tập tục thời thuộc địa như cuñadazgo và rancheadas. Văn hóa Paraguay cũng chịu ảnh hưởng sâu đậm từ nhiều nước châu Âu, trong đó có Tây Ban Nha. Vì thế, văn hóa Paraguay là sự hòa quyện của hai nền văn hóa và truyền thống: một của châu Âu, một của người Guaraní phương Nam. Hơn 93% người Paraguay là người lai (mestizo), khiến Paraguay trở thành một trong những nước có thành phần dân cư đồng nhất nhất Mỹ Latinh. Một nét đặc trưng của sự hòa quyện văn hóa này là tình trạng song ngữ phổ biến cho đến tận ngày nay: hơn 80% người Paraguay nói được cả tiếng Tây Ban Nha lẫn tiếng Guaraní bản địa. Tiếng Jopara, thứ ngôn ngữ pha trộn giữa tiếng Guaraní và tiếng Tây Ban Nha, cũng được sử dụng rộng rãi. Theo số liệu năm 2026, 38,7% dân số nói cả tiếng Guaraní lẫn tiếng Tây Ban Nha ở nhà, trong khi tỷ lệ chỉ nói tiếng Guaraní và chỉ nói tiếng Tây Ban Nha lần lượt vào khoảng 28% và 31%.
Sự hòa quyện văn hóa ấy thể hiện rõ qua các loại hình nghệ thuật như thêu thùa (ao po'í) và đan ren (ñandutí). Âm nhạc Paraguay, với những điệu polka du dương, điệu galopa rộn ràng và điệu guarania chậm rãi, được trình diễn trên cây đàn hạc bản địa. Ẩm thực Paraguay cũng mang đậm dấu ấn của sự giao thoa văn hóa này. Nhiều món ăn phổ biến dùng sắn, loại cây lương thực chủ lực ở địa phương, cùng các nguyên liệu bản địa khác. Một món được ưa chuộng là sopa paraguaya, giống như một loại bánh ngô dày. Một món nổi tiếng khác là chipa, loại bánh mì hình vòng tựa bánh bagel, làm từ bột ngô, tinh bột sắn và phô mai. Nhiều món khác được chế biến từ các loại phô mai, hành, ớt chuông, phô mai tươi, bột ngô, sữa, gia vị, bơ, trứng và hạt ngô tươi.
Thập niên 1950 và 1960 chứng kiến sự ra đời của một thế hệ tiểu thuyết gia và nhà thơ Paraguay mới như José Ricardo Mazó, Roque Vallejos và Augusto Roa Bastos, người từng được đề cử giải Nobel. Paraguay cũng đã sản xuất một số bộ phim.
Trong gia đình, các giá trị bảo thủ vẫn chiếm ưu thế. Ở tầng lớp bình dân, cha mẹ đỡ đầu có mối quan hệ đặc biệt với gia đình, vì họ thường được chọn nhờ địa vị xã hội thuận lợi, nhằm mang lại thêm chỗ dựa cho con cái. Họ được đặc biệt kính trọng, và đổi lại, gia đình có thể trông cậy vào sự che chở và nâng đỡ của họ.
Đàn hạc và đàn guitar là những nhạc cụ được ưa chuộng nhất trong âm nhạc Paraguay. Các thể loại âm nhạc bản địa gồm polka Paraguay và guarania, điệu nhạc chậm do José Asunción Flores sáng tạo vào khoảng thập niên 1920.
Thể thao

Thể thao là một phần không thể thiếu của văn hóa Paraguay, trong đó bóng đá và bóng rổ là hai môn được yêu thích nhất. Các môn phổ biến khác gồm bóng chuyền, bóng ném, futsal, bơi lội và quần vợt.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Paraguay, mang biệt danh La Albirroja ("Trắng Đỏ") hay La Garra Guaraní ("Móng vuốt Guaraní"), đã chín lần góp mặt tại vòng chung kết World Cup (1930, 1950, 1958, 1986, 1998, 2002, 2006, 2010 và 2026). Thành tích tốt nhất của đội là lọt vào tứ kết World Cup 2010. Paraguay thường xuyên dự Copa América và đã hai lần lên ngôi vô địch vào các năm 1953 và 1979. Thứ hạng FIFA cao nhất từng có của đội là hạng 8 (tháng 3 năm 2001), còn thấp nhất là hạng 103 (tháng 5 năm 1995).
Ghi chú
- ^ Mặt sau của Quốc kỳ Paraguay:

- ^ Mặt sau của Quốc huy Paraguay:

- ^ phát âm tiếng Tây Ban Nha: [paɾaˈɣwaj] ⓘ; tiếng Guarani: Paraguái
- ^ tiếng Tây Ban Nha: República del Paraguay; tiếng Guarani: Paraguái Tavakuairetã
Tham khảo
Liên kết ngoài
- Chính quyền
- Chief of State and Cabinet Members Lưu trữ ngày 28 tháng 5 năm 2010 tại Wayback Machine
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) National Department of Tourism
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) Ministry of Finance with economic and Government information, available also in English
- Paraguay Photos Lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2012 tại Wayback Machine
- Thông tin tổng quan
- Paraguay from the Encyclopaedia Britannica
- Mục “Paraguay” trên trang của CIA World Factbook.
- Paraguay Lưu trữ ngày 7 tháng 6 năm 2008 tại Wayback Machine at UCB Libraries GovPubs
- Paraguay trên DMOZ
Wikimedia Atlas của Paraguay
- Tin tức
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) [https://web.archive.org/web/20090916131713/http://www.larueda.com.py/ La Rueda - Weekly reviews]
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) ABC Color
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) Última Hora Lưu trữ ngày 1 tháng 12 năm 2008 tại Wayback Machine
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) La Nación
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) Paraguay.com
- (bằng tiếng Tây Ban Nha) Ñanduti
- Du lịch
- Paraguay Convention & Visitor's Bureau Lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2021 tại Wayback Machine
- Paraguay.com: Tradition, Culture, Maps, Tourism
- (bằng tiếng Tây Ban Nha)Tourism in Paraguay, information, pictures and more. Turismo.com.py Lưu trữ ngày 2 tháng 12 năm 2008 tại Wayback Machine
Thống kê chỉ số

